امنیت ، نیاز مبرم فردی و اجتماعی

صحبت از پژمردن یک برگ نیست،

فرض کن مرگ قناری در قفس هم مرگ نیست،

فرض کن یک شاخه گل هم در جهان هرگز نرست،

فرض کن جنگل بیابان بود از روز نخست

در کویری سوت و کور، در میان مردمی با این مصیبتها صبور

صحبت از مرگ محبت، مرگ عشق

گفتگو از مرگ انسانیت است. (فریدون مشیری)

"انسانیت" و نقش بسیار مهم آن در حفظ و بروز کرامت انسانی ، احیای حقوق فردی و اجتماعی انسانها، انسجام اجتماع و حفظ هر آنچه در طول سالیان متمادی ، سرمایه های اجتماعی نامیده میشوند، انکارناپذیر است.

از طرفی حفظ سرمایه های اجتماعی ،خود امری مبتنی بر مقوله امنیت اجتماعی است .

امنیت اجتماعی درهر دو معنای ایجابی و سلبی، یعنی چه به معنای ایجاد احساس رضایت و اطمینان خاطر نزد دولتمردان و شهروندان چه به معنای نبود ترس، اجبار،تهدید و ناامنی به وجود و اجرای قانون عادلانه،نظم واقعی و عقلانی در اجتماع تاکید میورزد.

از طرفی امنیت به عنوان یک نیاز پایه ای واساسی  در نطریه های متعدد روانشناسی و علوم انسانی مطرح شده است.

آبراهام مازلو در هرم سلسله مراتب نیازهای انسانی پس از نیازهای ابتدائی و فیزیولوژیک ، به امنیت به عنوان دومین سطح از نیازهای بشر اشاره کرده است:

1-  نیازهای فیزیولوژیک(خواب و خوراک و سرپناه ...)

2-  امنیت

3-  عشق و تعلق خاطر

4-  عزت نفس

5-  خود شکوفائی

همینطور ویلیام گلسر در تئوری انتخاب خود 5 نیاز اساسی انسان را به شکل زیر تعریف کرده است و انتخابها و رفتارهای ما و حفظ امنیت تعاملی را  مبتنی بر پاسخ به این نیازهای فیزیکی و روانشناختی میداند.

1-  نیاز فیزیکی به بقاء و زنده ماندن

2-  عشق و احساس تعلق

3-  قدرت و پیشرفت

4-  آزادی و داشتن حق انتخاب

5-  تفریح و لذت بردن

و نظریه دیگری که نظریه پرداز جوان کشورمان، کوروش سلیمی، با عنوان نظریه گرافهای حسی مطرح کرده نیز در پرداختن به نقش مبنائی امنیت به عنوان نیازی اساسی در زیستن انسان و عملکرد حسی او (هم به صورت فردی و هم اجتماعی)  میپردازد به این شکل که در این رویکرد،به فرار و پناه از امنیت وناامنی به عنوان دو نقطه مهم از نیازهای دهگانه که تعیین کننده عملکرد حسی انسان هستند ،اشاره میشود:

1-لذت/درد(جسمی)

2-اختیار/اجبار

3-فایده/ضرر

4-امنیت/ناامنی

5-تائید/رد

و نکته مشترک و مهم منتج از همه این نظریه های انسان شناسانه و جامعه شناسانه ،نشان دادن ضرورت وجود امنیت در سلامت فردی و اجتماعی انسان در جامعه است.

و اینکه تک تک ما در ایجاد و حفظ این امنیت مسئولیم. مسئول حفظ امنیت کودکان، جوانان ، زنان، اموال عمومی و منابع طبیعی و زیستی کشور، ... و همه سرمایه های انسانی و اجتماعی موجود ،هستیم.

این روزها همزمان با شنیدن اخبار بسیار ناراحت کننده و متاثر کننده  زلزله در اقصی نقاط کشور، آتش سوزیها، تصادفها، دزدی ها، شرایط نابسامان اقتصادی و سیاسی و افزایش بسیاری کودکان معصوم و بی سرپناه ،  افزایش امراض روان-تنی ، شنیدن ماجراهائی چون تجاوزهای غیر انسانی ،خیانتهای متعدد ، قربانی دادن در بازیهای عجیب چون نهنگ آبی ،اسیدپاشیها و زورگیری ها ... همگی نشان از فضای ناامن کشور و ضرورت یک اقدام جدی دارد .

اقدامات یا کسب مهارتهائی که سبب بالا بردن آگاهی و مسئولیت ما در قبال خودمان و فرزندانمان گردد.

البته که وضع و اجرای قوانینی که متضمن امنیت کشور و مردم باشد وظیفه و مسئولیت دولتمردان است ولی بر تک تک ما انسانهاست تا مسئولانه و آگاهانه با اصلاح عادات رفتاری غلط در مصرف منابع،در رانندگی، در گفتار(حذف پرخاشگریها، دعواها،فحاشیها و ...)،در خانواده ها ، در مدارس و اماکن آموزشی و عمومی  .. به پاسداشت انسانیت و حفظ امنیت کودکان و همه موجودات پیرامونمان بپردازیم و امنیت را به عنوان حق مسلم و نیاز اساسی به تاراج رفته مان احیاء کنیم.

این رسالت انسانی ماست که به خود، دیگران، هستی و خدای خود ظلم نکنیم و به درک یکپارچگی برسیم و باور کنیم که ما همه از همیم .

افسانه صیدی-پژوهشکده کلام زنده عشق