ننه حسن - گزارش زهرا فلاح

گزارشی از نمایشگاه ننه حسن که این روزها در گالری شیرین درحال برگزاری هست.Nane Hasan 000

این یه فرصت استثناییه که کارهای یک هنرمند  رو ببینین و از نزدیک با خود هنرمند هم صحبت بشین. این فرصت رو از دست ندین.

منور رمضانی

 

سلام میکنم و میگم به عشق دیدن کارهاش، از راه دوری اومدم.

میگه: «خوش اومدی ننه. آخرهای عمرمه. من هم یه روزی میمیرم و این کارها برای شما میمونه. »

میگم:«میشه یه نقاشی یادگاری برام بکشی؟»

میگه:«قلم موهام اینجا نیستن. نمیشه. چی بکشم؟»

میگم:«منو بکش.» ماژیک رو میگیرم طرفش و میگم:«ایناها. با این بکش».

با اصرار من، و تردید خودش! ماژیک رو میگیره و یه آدمک میکشه. اصلا بهم نگاه نمیکنه، یه نگاه کافی بوده برای کشیدن برداشتی که از یه غریبه ی هم زبون داره. نقاشی رو دستم میده و میگه :«بیا ننه. نِشَسته کشیدمت»....

ننه حسن، از هفتاد سالگی، نقاشی رو شروع کرده اما شبیه بچه های خلاق ۹ ساله نقاشی می کنه و داستان سرایی می کنه.

 

 

 نکته ی جالبی که توی نقاشی ها هست و نظرمو به خودش جلب میکنه، حاشیه ی نقاشی هاست. نقاشی ها مثل فرش های ایرانی، حاشیه دارن و درست مثل فرش ها، داستانی در دلشون دارن؛ داستان، داستان اتفاقات زندگیش و تجربه های تلخ و شیرین تمام این سالهاست؛ داستان هایی مثل مرگ چهار تا بچه اش، کشته شدن خاله اش، زمین کشاورزی ای که سالها با زحمت زیاد روش کار کرده، سگ مورد علاقه اش، مردم روستا، مهمونی ها و جشن های روستا، و ... و مهمتر از همه، خواب ها و رویاهاش.

آدمک های نقاشی های ننه، بدن تمام رخ و صورت گاه نیم رخ و گاهی تمام رخ داره.

لب و دهن و نیمه ی صورتشون در حالت نیم رخ، به رنگ قرمز نقاشی شده.

ننه حسن به جزییات، خیلی اهمیت میده.

ردپای مادر بودنش رو به خوبی میشه در نقاشی هاش دید. توی نقاشی های ننه حسن، حیوانات هم مهربونی شون رو با شیر دادن به بچه هاشون یا نگهبانی از خونه ی ننه نشون میدن. مهربونی، از سر و روی نقاشی های ننه میباره.

رنگ هایی که در نقاشی ها استفاده میشه، رنگ های شاد و زنده و در اغلب موارد،مثل نقاشی بچه ها رنگ های غیر ترکیبی درجه یک و گاهی ترکیبی از این رنگهاست.

ترکیب بندی کارها، بر اساس قصه ای که نقاشی بر اساس اون کشیده شده، شکل گرفته. از عناصر مشترک نقاشی های ننه حسن، میشه به تاکید، اغراق، ریتم و ترکیب بندی فعال کارها اشاره کرد.

در نقاشی های ننه، چشم مخاطب مرتب در تمامی عناصر کادر می چرخه و سیر داستانی نقاشی رو دنبال میکنه.

نقاشی های ننه، پر از صداست. صدای هلهله ی عروسی، صدای پارس سگ، صدای گریه ی زنی که جنازه اش رو توی آب رها کردن، صدای آواز چوپان ها و کشاورزهایی که در حال شخم زدن زمین هاشون هستن، صدای شرشر آب رودخونه، باد و پرنده ها....

صدای موج های دریای زندگی رو توی صورت ننه و نقاشی های ننه نمیشه ندید و نشنید. کودک درون ننه، صیقل خورده.

ننه همه چی رو میبینه. ناظر جهان هستی از دریچه ی نگاه خودش و جهان خودشه؛ یک حیرانی تمام عیار.

Nane Hasan 01

نقاشی های ننه حسن، مثل نقاشی بچه ها، تخت هست و پرسپکتیو و عمق نمایی نداره.

آدم ها طوری نقاشی شدن که انگار روی زمین دراز کشیدن و خوابیدن. ولی در واقع، این طور نیست.

ننه گاهی برای نشون دادن جایگاه مکانی آدم ها و جدا کردن فضای داستانی نقاشی، آدم ها و کاراکترهای نقاشی هاش رو سر و ته می کشه.

ریتم در کارهای ننه حسن، از عناصر اصلی به حساب میاد.

Nane Hasan 02

Nane Hasan 03

Nane Hasan 04

آدمک های ننه، چشم ها و گوش های بزرگی دارن.

مژه های پراکنده ای دور چشمها رو احاطه کردن و کاملا باز و هوشیار، ناظر اتفاقات و تغییرات دور و برشون هستن.

گوش ها گرد و عمیق، و منتظر شنیدن آهنگ هستی هستن.

Nane Hasan 06

Nane Hasan 07

آدمک های ننه، حالت های روحی شون رو در نوع نگاه و چرخش و فرم خاص فیگورشون نشون میدن.

Nane Hasan 08

Nane Hasan 09

Nane Hasan 10

Nane Hasan 11

Nane Hasan 12

Nane Hasan 13

ننه، چهار تا از بچه هاش رو از دست داده.

یه بار خواب میبینه توی یه باغ سیبه که فقط خودش اجازه ی ورود به باغ رو داره. به درخت سیب نزدیک میشه و همین که میخواد دستش رو دراز کنه و سیب بچینه، سیب ها تبدیل به پرنده میشن. از دایی مرحومش که اونجا بوده میپرسه چرا این طوری شد؟

داییش میگه، ننه ، اینا بچه های تو هستن که به شکل پرنده در اومدن.

نوای موسیقی در نقاشی های ننه، چشم مخاطب رو به رقص درمیاره.

Nane Hasan 14

Nane Hasan 15

Nane Hasan 16

Nane Hasan 17

این نقاشی درباره ی خاله ی ننه است که کشته شده و جنازه اش رو توی آب پیدا کردن.

Nane Hasan 18

Nane Hasan 19

Nane Hasan 20

Nane Hasan 21

Nane Hasan 22

Nane Hasan 23

Nane Hasan 24

Nane Hasan 25

Nane Hasan 26 

منور رمضانی معروف به «ننه حسن» متولد 1316 خورشیدی در سهرورد و ساکن شهرستان خدابنده شهر قیدار از توابع استان زنجان، نقاش خود آموخته ی ایرانی است. وی که از کودکی تا سن 70 سالگی به هنر قالی بافی وطراحی نقوش قالی مشغول بود در سالیان اخیر به نقاشی روی آورده است.

دوران زندگی پر فراز و نشیب «ننه حسن» سرشار از تجربیات وآموخته هایی است که او نسل به نسل وسینه به سینه از پیشینیان خود به ارث برده است که این آموخته ها شامل روایت ها، افسانه ها، داستان واره ها، منظومه ها، اعتقادات، اسطوره ها و آئین های کهن است که انبوهی از ناگفته ها را پیش روی ما قرار می دهد، که بازگو کننده ی هویت این مرز و بوم بوده و بازنمود آنها را در قالب آثار نقاشی «ننه حسن» می توان دید.

زندگی، طبیعت و انسان از شاخصه های مهم و مشترک اغلب آثار این هنرمند است و نحوه ی بازنمایی تصاویر یادآور  نقش های کهن و آثارتمدن های باستانی است که گویی او این شیوه ی بازنمایی را بی واسطه از پیشینیان خود آموخته و میراث دار دانسته های آنان است.

Nane Hasan 00

نام پژوهشگر : زهرا فلاح

تهیه شده در:

پژوهشگاه کلام زنده پژوهشکده مقالات

برای آگاه شدن از دیگر نظرات در باره ی این اثر، ادامه ی مطلب را مطالعه کنید.

همچنین از شما دعوت می شود در صورت مطالعه ی این اثر در نقد و بررسی مشارکت کنید یا جمله ها و پارگراف های که برای شما اثر گذار بوده است را با دیگران سهیم شوید.

کلمات: پژوهشگاه کلام زنده , پژوهشکده پژوهش هنر,