نقد زیبائی شناسانه آثار کریستو

نویسنده:فربود فریناز و حبیب ا... آیت الهی 

رویکرد هنر معاصرpajh hesare ravan 1

هنر معاصر دغدغه و رویکردی متفاوت از هنرهای پیشین برای خود برگزیده است.دغدغه این هنر،­ زیبایی شناسی به معنای متداول برخاسته از نظریات متداول دنیای مدرن مانند نظریات زیبایی شناسانه موم گارتن و کانت نیست.این هنر در پی آن است تا نوعی دغدغه نوین را پیرامون هنر و اثر هنری ایجاد نماید.معیار گریزی مشخصه این هنر محسوب می­شود و از سوی دیگر پدید آوردن معیار­ها و دغدغه­های نوین برای هنر است که آن را ارزشمند می­سازد.

 

 

اگر مدرنیسم را پیروزی فرم به حساب آوریم،پست مدرنیسم پیروزی معنا از نوعی دیگر است.شاید بهترین تعریف از هنر معاصر را آرتور دانتو1 ارایه داده باشد:هدف هنر نوعی وصول معرفت به امر فرهنگی است.به وجهی که معرفت عمیق و نوعی خودآگاهی را نسبت به هویت و شخصیت خود بدست آوریم.در سیر هنر به جانب کمال،هنر به فلسفه بدل می­گردد.تاریخ هنر رو به سوی فلسفه دارد.چیزی که هگل از آن به عنوان پایان هنر یاد می­کند.همچنین هایدگر با نوید مرگ هنر بزرگ،که ماحصل رویکرد زیبایی شناسانه مدرنیسم به هنر است،لزوم بازگشت هنر به سوی حقیقت و جست و جوی مبانی هستی شناسانه را مطرح می­سازد(فریناز و آیت الهی،184-187، 1385).اسمبلاژ هم به عنوان یکی از مهم ترین رویکرد­­های هنر پست مدرن بر این مبانی زیبایی شناسی قابل انطباق است.به عنوان مثال آثار کریستو که در شمار برجسته ترین آثار دوره پست مدرن شناخته می­شود،بیش از آنکه اثری هنری به معنای زیبایی شناسانه باشند،یک کنش هنری محسوب می­شوند.کنشی که تلاش دارد پنجره معرفتی نوینی را به سوی عالم بگشاید و هستی و حضور آن را بنماید. (فریناز و آیت الهی،197، 1385).

کریستو یا­واچف

کریستو یاواچف در شهر گابو در بلغارستان و در خانواده ای که جزو صنعتگران به صنعتگران به شمار می رفتند به دنیا آمد.کریستو در فواصل سال­های 1953 تا 56 در آکادمی هنر صوفیه به تحصیل پرداخت و در سال 1957 با حالت فرار از پراگ به وین،فرانسه و آمریکا رفت.همسرش ژان کلود در فرانسه و سوییس به تحصیل فلسفه و لاتین پرداخت و در سال 1958 با کریستو ازدواج نمود.

کریستو در اروپا با الهام از نهضت ریالیسم نو با پیر رستانی،منتقد با نفوذ هنری که بر نقش تازه هنر مند برای ساخت و ارایه اشیا و تجربه های واقعی تاکید داشت آشنا شد.پیوستن کریستو به این گروه در کل دادن به اساس کار های آینده او نقش بسزایی داشت.در این زمان به شیوه ای ابداعی به بسته بندی اشیای گوناگون روی آورد.(فریناز و آیت الهی،18۴، 1385).

معرفی اثر:

حصار روان:طرح حصار روان در فاصله بین 1972تا1976 طول کشید و شاید یکی از جنجالی ترین آثاری بود که کریستو آفرید.او پس از سفر های متعدد مکانی مناسب را برای اجرای طرح خود که یک حصار پارچه ای ممتد و طولانی بود یافت.این حصار یکی از آرزو های کودکی او بود.زمانی که در پهنه میهن خود و د رغالب دسته­هایی به نوشتن شعار بر روی کوهستان اقدام می­نمود و نوعی هنر سیاسی محیطی را تجربه می­کرد.منطقه مورد نظر او یک منطقه روستایی پر پیچ و خم بود که چمنزارها،خانه های مدرن ویکتورین،دره های پهناور و مناظر روستایی از مشخصه های آن به حساب می­­آمدند. از آغاز کار،یک کمیته توقیف حصار روان تشکیل شد تا به مبارزه با اجرای طرح او بپردازد.روزنامه های محلی به او تاختند و هیچ مرکزی برای کمک مالی به او تشکیل نشد.کریستو این وضعیت را تضاد میان زندگی واقعی و هنر می­دانست که موجب تقویت تجربه ما از هردو خواهد شد.پس از کش مکش های فراوان و برگزاری جلسات دادگاه درنهایت پروژه در سال 1976 آغاز شد.تیر های 7 متری در زمین فرو شد و کابل های بالا و پایین ان نصب گردید.پس از ماه ها صرف زمان برای نصب زیر ساخت در طی سه روز 350 دانشجو بخش پارچه ای را نصب کردند.ای اثر دو هفته بر پا بود هزاران نفر از آن بازدید کردند.در واقع حصار روان چیزی بیش از یک پرده عمومی پارچه ای نبود.پرده ای که چهل کیلومتر طول داشت و با ارتفاع5/5 متر خود در امتداد شرق به غرب و در مجاورت بزرگراه 101 شمال سان فرانسیسکو از سونوما شروع می­شد،از مزارع خصوصی ،اصطبل ها،چشم انداز روستایی تپه ها و دره می گذشت و در نهایت به درون آب های اقیانوس آرام فرو می رفت.پس از آن،افراد منطقه که حال طرفدار او شده بودند،به برداشتن نرده افسوس خوردند.برخی دیگر نیز آن را نوعی گرامی داشت برای منطقه خود تلقی می کردند. کریستو می گوید:آنان درک کردند که پرده یک شی نیست،آنها می­توانند دریابندکه خودشان،آسمان ها و تپه­ها،مزارع و گاوهایشان همگی جزیی از حصار روان هستند.

به سهولت می­توان دید که این اثر هنری بیش از یک اثر زیبا شناسانه است.این اثر نوعی کنش اجتماعی را بر­می­انگیزد،نوعی تاریخ به همراه دارد.مکان و زمان رانشانه گذاری می­کند و نوعی معرفت نسبت به محیط خود و هستی بر جای می­گذارد.و روابط انسان ­ها و محیط را سازمان می­بخشد. .(فریناز و آیت الهی،۱۹۵-۱۹۷، 1385).

 

جمع بندی

به گفته خود کریستو حصار متعلق به این ناحیه نیست.بلکه تمامی محیط در اختیار حصار است که چین و شکن های منطقه را به مردمش می­نمایاند.این همان تفسیر هایدگری از اثر هنری و همان حقیقت مد نظر اوست.حقیقتی که ناشی از حس زیبایی شناسانه موجود در درون اثر نیست.بلکه ناشی از پیوند آن با معرفتی است که به واسطه آن به ظهور آمده است. این همان زیبایی شناسی مورد نظر پسا مدرن است.اثری که نوعی نگرش عمیق نسبت به هستی را بر می­انگیزد و به فضا تمرکز می­بخشد. .(فریناز و آیت الهی،1۹۷، 1385).

موضوع مقاله:معرفی آثار و دوره بندی کارهای کریستو و نقد یکی از جنجالی ترین آثار به نام حصار روان

منبع:فصل نامه هنر-تابستان۱۳۸۵-شماره۶۸ -پایگاه مجلات تخصصی نور

نام معرف مطلب:تکتم و محمد رضا ملا نوروزی 

پژوهشگاه کلام زنده